Zakład Przyrodoleczniczy

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko szkło sanatoria kuracjusze

Zakład Przyrodoleczniczy funkcjonował tylko 35 lat. W 1973 roku oddano do użytku ogromny, ultranowoczesny kompleks zaprojektowany przez  inż. Marka Gliszczyńskiego, świadczący zabiegi rehabilitacyjne z wykorzystaniem  balneoterapii*.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko zdrój budynek front miejscowość uzdrowiskowa

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko kawiarnia krzesło góry widok

Zakład Przyrodoleczniczy – historia uzdrowiska

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko kaawiarnia sanatorium budynki ośrodek centrum

Pisząc o zakładzie konieczne jest nawiązanie do historii okolicznych ziem. Jest to historia powtarzających się rozkwitów i upadków. Początki są wspaniałe. W połowie XIX wieku okoliczne dobra dziedziczy po ojcu urzędnik galicyjski – z pochodzenia Węgier.  Docenił on wartość okolicznych źródeł mineralnych i postanowił stworzyć uzdrowisko na wzór europejskich kurortów. Z jego inicjatywy powstały pierwsze łazienki, pensjonaty, restauracja. W miasteczku zbudowano zadaszone chodniki chroniące spacerowiczów od deszczu. W tych czasach uzdrowisko odwiedzali miedzy innymi: Jan Matejko, Maria Konopnicka, Henryk Sienkiewicz, Bolesław Prus, Cyprian Kamil Norwid, Wincenty Pol, Józef Ignacy Kraszewski, Adam Asnyk. Miasteczko stało się popularnym letniskiem artystów i arystokratów.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko pokój pomieszczenia krzesła łóżka

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica solidarność podbeskidzia biuletyn gazeta informator

Właściciel uzdrowiska przekazał je w testamencie krakowskiej Alma Mater. Akademia zarządzała nim w latach 1876 – 1909. W tych latach rozwój uzdrowiska został zastopowany. Niektóre źródła podają, że akademicy doprowadzili kurort do ruiny. Kolejny rozkwit to zasługa nowego właściciela. W 1909 roku całe uzdrowisko nabywa hrabia (herbu Szreniawa bez Krzyża). Wybudował dworzec autobusowy,  przebudował i zmodernizował ujęcia wód mineralnych. W latach 30 XX w. wybudował najnowocześniejsze Inhalatorium w Polsce, z jedynymi w kraju komorami pneumatycznymi. Producentem aparatury i urządzeń komór pneumatycznych był czołowy producent na świecie, firma „INHABAD” z Berlina.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko potłuczona szyba szkło kawiarnia kafejka lokal

 Po II Wojnie Światowej, w 1948 roku, hrabia w wyniku upaństwowienia stracił uzdrowisko.  Władza Ludowa postanowiła w nim walczyć z chorobami zawodowymi  górników i hutników. Już w 1949 roku z inicjatywy Związku Zawodowego Górników i Instytutu Medycyny Pracy uruchomiono pierwsze w Polsce sanatorium górnicze do leczenia pylicy krzemowej.  Lata 60 i 70 to dynamiczny rozwój, już wtedy, miasta (prawa miejskie zostały nadane w 1962 roku). Powstały liczne sanatoria, wielkie nieciekawe betonowe kolosy zarządzane przez związki zawodowe, bądź zakłady pracy. Równocześnie zaprzestano niezbędnych remontów drewnianych willi i pensjonatów z XIX i początku XX wieku.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko pomieszczenie przeszklona klatka schodowa wnętrza

Zakład przyrodoleczniczy – zachwyt w PRL

Wiosną 1973 roku zakończono budowę zakładu. W latach 70 zachwycano się jego „piękną i pomysłową” architekturą.  Chwalono projektantów za niesamowite rozwiązania.  Cztero-kondygnacyjny korpus o kubaturze 20 000 m³ pomysłowo wpięto w skarpę. Dach zwieńczony został kawiarnią, współgrając funkcjonalnie z dolnym deptakiem parkowym i tworząc razem taras widokowy.  Po bokach gmachu rozpościerały się pawilony – korytarze mieszczące łazienki i gabinety. W środku  budynku dziedziniec z przeszkloną, kolumnową klatką schodową. Na jednym z pięter basen.  O wyposażeniu balneotechnicznym i rehabilitacyjnym pisano, że jest to rewelacja w skali całej Polski Ludowej. Planowano obsługiwać 2400 kuracjuszy dziennie, oferując  im całą bazę leczniczą: masaże, fizykoterapię, kąpiele i inhalacje.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko masaż wirowy kończyn medycyna naturalna

Zakład przyrodoleczniczy – prywatyzacja i denacjonalizacja

Pod koniec lat 90 XX wieku w Zakładzie Przyrodoleczniczym przeprowadzono remont instalacji C.O. Prace trwały dwa lata i były prowadzone podczas normalnego funkcjonowania zakładu. Kucie ścian, malowanie korytarzy wykonywane były przed południem, w czasie gdy kuracjusze korzystali z zabiegów. Wszechobecny hałas, kurz i pył pokrywał grubą warstwą korytarze i krzesła w poczekalniach.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko biblioteka zabiegi inhalacja inhalatorium

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko zabiegi wanna balia kąpiele lecznicze

W 1999 roku Państwowe Uzdrowisko zostało sprywatyzowane. Utworzono spółkę akcyjną. Jak czas pokazał, zabieg ten miał na celu wyprzedanie majątku. Zredukowano zatrudnienie z 600 osób do 100. W lipcu 2000 roku nawet dla pomniejszonej kadry pracowniczej nie starczyło na wypłaty, pracownicy otrzymali dwustuzłotowe zaliczki.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko krzesło rozkład ściany farba zniszczenie wnętrza

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko wanna balia kąpiele masaże wodne

W 2003 spadkobiercy hrabiego, przedwojennego właściciela, na mocy wyroku NSA odzyskali rodzinne dobra – miedzy innymi teren, na którym funkcjonował Zakład Przyrodoleczniczy. W 2005 przejęli oni 80% akcji w zadłużonej spółce akcyjnej i tym samym uzdrowisko wróciło w prywatne ręce.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko pływalnia hala basenowa basen płytki

Nowi właściciele chcieli przywrócić przedwojenną klasę uzdrowiska. Planowano stworzyć kurort na wzór eleganckich francuskich miejscowości kuracyjnych.  Na początku 2008 roku, wnuk hrabiego przekazał informację, że Zakład Przyrodoleczniczy ma zostać zburzony, a w jego miejscu ma postać nowy, zaprojektowany w stylu dawnych drewnianych willi. W marcu 2008 w budynku przestało działać laboratorium analityczne. Zostało przeniesione do małego pomieszczenia (25 m²) należącego do remizy strażackiej. Zakład Przyrodoleczniczy został ostatecznie opuszczony.  Budowa miała rozpocząć się w połowie 2008 roku.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica schody klatka schodowa beton drewno

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko kręcone schody metal zniszczenie wnętrze

Jak widać na naszych zdjęciach, na planach się skończyło. Zakład Przyrodoleczniczy został rozkradziony i zdewastowany. Jedynie w podziemiach nadal działa przepompownia wody mineralnej.  W internecie można natrafić na wizualizację nowoczesnego Zakładu Przyrodoleczniczego. Środków na realizację,  szacowanych na ponad 75 milionów złotych-brak. Właściciele starają się o dotację.

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica zdrojowisko krzesło kawiarnia

Opuszczony zakład przyrodoleczniczy urbex musturbex abandoned physiological center verlassenes medizinisches Zentrum opuštěné centrum přírodní medicíny abandonado centro de medicina natural decay uzdrowisko medycyna naturalna kuracjusze leczenie schorzeń sanatorium lecznica książka organizacja i zarządzanie talerz

* – jest to dział fizjoterapii obejmujący zabiegi rehabilitacyjne z użyciem tylko naturalnych surowców kuracyjnych np. wód leczniczych. Balneoterapię stosował miedzy innymi Hipokrates.

Zakład Przyrodoleczniczy – URBEX marzec 2017

Text & Zdjęcia: Pavko

Zakład Przyrodoleczniczy – URBEX GALERIA:

Dodaj komentarz

avatar